BVA Kepenk Motoru: Model Listesi, Muadil Seçimi ve Yedek Parça

Sabah kumandaya bastınız, kepenk kalkmadı. Motoru söküp baktınız, üstünde BVA yazıyor. Aklınızdaki soru genelde tek: “Aynısını bulamazsam ne takacağım?”

Bu rehber tam olarak o soru için yazıldı. Aşağıdaki bilgiler ProKepenk kataloğundaki BVA ürünlerinden ve aynı katalogdaki diğer markaların model verilerinden çıkarılmıştır. Kepenginize kaç Nm gerektiğini baştan hesaplamak istiyorsanız kepenk motoru seçimi ve tork hesabı rehberi bu yazının öncesidir.

BVA kepenk motoru kataloğunda ne var?

BVA ürünleri üç motor grubuna ve bir kumanda-alıcı grubuna ayrılır. Elinizdeki motorun hangi gruba girdiğini bilmek, değişimin ilk adımıdır.

“70 M” ve “102 M” ne anlatır?

Koddaki sayı motorun gövde sınıfını gösterir: 70 daha ince gövdeli, 102 daha kalın ve güçlüdür. Yanındaki M harfi motorun redüktörlü tip olduğunu belirtir — yani gücünü dişli kutusu üzerinden aktarır.

Bu ayrım önemlidir, çünkü aynı Nm değerinde iki motor farklı gövde sınıfında olabilir. Kepenkçiye giderken “140’lık motor” demek yetmez; “70 gövde, 140 Nm, redüktörlü” demek gerekir.

Düz motorla redüktörlü motor neden birbirinin yerine geçmez?

Düz motorlar sarım borusunun içine girer, dışarıdan görünmez ve gücünü doğrudan boruya verir. Katalogdaki BVA düz motorları 10–50 Nm aralığındadır; bu, panjur ve hafif perde aralığıdır.

Redüktörlü motorlar ise boruya dışarıdan bağlanır ve dişli kutusu sayesinde çok daha ağır perde kaldırır. Katalogda 80 Nm’den başlayıp 330 Nm’ye çıkarlar. Manuel kurtarma düzeneği genellikle bu tipte bulunur, ancak biçimi modele göre değişir; satın almadan önce sorulmalıdır.

İki tip birbirinin yerine takılmaz: bağlantı biçimleri ve taşıdıkları yük sınıfı ayrıdır. Sökülen motorun hangi tip olduğu, yenisini seçmeden önce netleşmelidir.

Tork basamakları neden markadan markaya aynı?

Burası esnafın en çok işine yarayan bilgidir. Aynı katalogdaki üç markanın basamakları karşılaştırıldığında ortaya net bir düzen çıkıyor:

Üç ayrı marka, neredeyse aynı basamakları kullanıyor. Yani 80, 100, 120, 140 Nm gibi değerler bir markanın kendi icadı değil, sektörde yerleşmiş ölçülerdir. Muadil aramanın mümkün olmasının sebebi budur: elinizdeki motorun tork değeri, başka markanın kataloğunda da karşılık bulur.

Ama dikkat: aynı tork, otomatik uyum demek değildir

Burada dürüst olmak gerekir. Yukarıdaki tablo tork basamaklarının örtüştüğünü gösterir — bu ölçülmüş bir gerçektir. Gösterdiği şey bu kadardır.

Tablodan çıkarılamayacak şey şudur: “o hâlde her marka her boruya takılır.” Motorun boruya oturması, bağlantı adaptörüne, mil ucuna ve montaj biçimine bağlıdır ve bunlar markalar arasında farklılık gösterebilir. Doğru cümle şudur: tork tuttuğunda muadil seçmek mümkündür, ama fiziksel uyum montajdan önce ayrıca kontrol edilmelidir. Bu kontrolü yapmadan sipariş vermek, çoğu zaman ikinci bir servis çağrısı demektir.

Muadil seçerken tutması gereken üç şey

1. Tork. Yeni motorun Nm değeri eskisinin altına düşmemelidir. Aşırı yükseğe çıkmak da tercih edilmez; perdeye ve bağlantı noktalarına gereksiz yük biner.
2. Gövde sınıfı ve bağlantı. 70 gövde ile 102 gövde birbirinin yerine geçmez. Adaptör takımı ve mil ucu, yeni motorla birlikte gözden geçirilir.
3. Kumanda tarafı. Marka değişirse eski kumandalar büyük ihtimalle çalışmaz; alıcı ve kumanda da yenilenir. Bu kalemi baştan hesaba katmayan değişim yarım kalır.

Kumanda ve alıcı neden birlikte değişir?

Motoru değiştirip kumandayı eskisiyle bırakmak, en sık yapılan hatadır. Kumanda motora değil, alıcıya tanıtılmıştır. Alıcı değişince tanıtma da baştan yapılır.

BVA kataloğunda iki alıcı seti bulunur: fotoselli otomatik kepenk alıcı takımı ve trafolu otomatik kepenk alıcı kart seti. Bunlardan ilki, perde inerken önüne bir cisim ya da kişi girdiğinde hareketi kesen fotosel düzeneğinin bağlandığı settir; halkın geçtiği ya da araç giren yerlerde bu bir tercih değil, güvenlik gereğidir.

Marka ve model uyumluluğunun nasıl işlediğini kumanda marka ve model uyumluluğu rehberinde ayrıntılı bulabilirsiniz.

Zincirli seride kilogram ne anlatır?

Zincirli endüstriyel motorlarda tork yerine kaldırma kapasitesi yazılır. BVA’da bu 600, 800 ve 1000 kg olarak üç basamaktır.

Buradaki kilogram perdenin toplam ağırlığıdır; lamel kalınlığı ve yükseklikle hızla artar. Kapasitenin perde ağırlığının altında kalması, motorun sürekli zorlanması ve erken yıpranması demektir. Bu seride bir üst kapasiteye çıkmak yaygın bir emniyet payıdır.

Aynı gövde sınıfında Nm nasıl seçilir: 100 mü, 120 mi?

Katalogdaki 70 gövde sınıfı beş basamak taşır: 80, 100, 120, 140 ve 180 Nm. Aradaki fark küçük görünür ama perde ağırlığı sınıra yakınsa sonucu değiştirir.

Ölçüt şudur: motor perdeyi zorlanmadan kaldırmalıdır. Zorlanan motor daha çok akım çeker, daha çok ısınır ve ömrü kısalır. Perde tam olarak iki basamağın arasına düşüyorsa üsttekine çıkmak, alttakinde kalmaktan daha güvenlidir — ancak bu, “ne kadar güçlü o kadar iyi” demek değildir. Gereğinden fazla tork, kalkış ve duruş anında lamel bağlantılarına ve yataklara sert yük bindirir.

Kesin karar için perde genişliği, yüksekliği ve lamel tipi üzerinden hesap yapılır. Motor tipleri ve çalışma biçimleri arasındaki farklar bu hesabı doğrudan etkiler.

Düz panjur motorlarında 10–50 Nm aralığı ne anlatır?

BVA’nın düz motor grubu dört basamaktır: 10, 20, 30 ve 50 Nm. Bu aralık panjur ve hafif perde işidir; dükkân kepengi bu aralıkta çözülmez.

Panjurda tork seçimi çoğunlukla perdenin yüksekliğine ve lamel malzemesine bağlıdır. Alüminyum panjur ile çelik perde aynı yükseklikte bile aynı torku istemez. Elinizdeki panjur zaten çalışıyorsa ve motor bozulduysa en güvenli yol, etiketteki değerin aynısını almaktır; “nasılsa hafif” diyerek bir alt basamağa inmek, motorun sürekli zorlanması demektir.

Değişimden sonra ilk günlerde neye bakılır?

Yeni motor takıldıktan sonra iş bitmiş sayılmaz. İlk günlerde şu üç belirti izlenir:

• Kalkış sesi. Perde kalkarken çıkan ses her seferinde aynı olmalıdır. Zaman zaman değişen, ağırlaşan bir ses mekanik tarafta bir sorun kaldığını gösterir.
• Durma noktası. Perde her inişte aynı yere oturmalı, her kalkışta aynı yerde durmalıdır. Nokta kayıyorsa ayar oturmamıştır.
• Isınma. Motor gövdesi arka arkaya birkaç açma-kapamadan sonra elle tutulamayacak kadar ısınıyorsa tork yetersiz kalmış olabilir.

Bu üç belirtiden biri varsa, sorun büyümeden servise söylenir. Yeni takılan bir motorda erken müdahale, garanti kapsamı açısından da önemlidir.

BVA motor çalışmıyorsa sıra nedir?

Arızanın çoğu motorun kendisinde değildir. Sıra şudur: besleme ve sigorta → kumanda pili → alıcı kart → motor. Motoru sökmek en son adımdır.

Motor ses veriyor ama perde hareket etmiyorsa sorun genelde mekanik taraftadır; motordan ses gelmesi ama çalışmaması ayrı bir belirtidir. Hiç ses gelmiyorsa besleme ve alıcı incelenir; kepengin hiç hareket etmemesinin altı yaygın sebebi bu durumu kapsar.

Limit ayarı ve kumanda tanıtma adımları modelden modele değişir. Bu işlemler için motorun kendi kılavuzuna bakılmalı ya da servise sorulmalıdır; yanlış sırayla yapılan bir ayar perdenin kutuya çarpmasına yol açar.

Yedek parça mı, komple değişim mi?

Karar arızanın yerine göre verilir. Sorun alıcı kartta ya da kumandadaysa motora dokunmaya gerek yoktur; ilgili parça değişir. Motorun kendisi tur atmıyorsa, dişli tarafından ses geliyorsa ya da mil dönmüyorsa komple değişim gündeme gelir.

Ara durumda karar verirken şu ölçüt işe yarar: parça masrafı yeni motorun yarısını geçiyorsa, komple değişim genelde daha uzun ömürlü çıkar. Değişimde tork ve gövde sınıfı korunur.

Motor değişirken perdeye de bakılır

Motor perdenin ağırlığını taşır; perde bozuksa yeni motor da zorlanır. Motor sökülmüşken şunlara bakılır: lamellerde eğilme ya da ayrılma, perdenin raya oturuşu, yatak sesleri, borunun merkezde dönüp dönmediği.

Eğilmiş lameller motorun çektiği akımı yükseltir; lamel değişiminin nasıl yapıldığı ayrı bir rehberde anlatılıyor. Perde raydan çıkıyorsa sorun çoğu zaman motorda değil, dikme ve kılavuz rayındadır.

Ölçü alınmadan motor sipariş edilmez

Özet şudur: motorun etiketindeki tork değeri (Nm ya da kg), gövde sınıfı (70 mi 102 mi) ve tipi (düz mü redüktörlü mü) okunmadan sipariş verilmez. Etiket silinmişse perde ölçüsü ve lamel tipi üzerinden hesap yapılır.

Katalogdaki motorlara bakmak isterseniz kepenk motoru kategorisi ve panjur motoru kategorisi ayrı ayrı listelenmiştir. Mosel tarafındaki seri ve model kodlarını merak ediyorsanız Mosel model kodu ve tork rehberi aynı mantığı o marka için açıklıyor.

İlgili rehber: Otomatik kepenk motoru alma rehberi — Muadil ararken motor tipi, mil çapı ve tork sınıfının nasıl eşleştiğine bakın.

Sık sorulan sorular