Fotoselli Kapı Açılmıyor ya da Kendi Kendine Açılıyor: Radar, Fotosel, Kayış ve Reset

Kapının Verdiği Belirtiye Göre Arıza Ayırımı

Fotoselli kapılarda yaşanan arızalar kullanıcıya farklı hareket biçimleriyle kendini gösterir. Arıza kaynağını tespit etmenin en hızlı yolu, kapının komut verildiğinde ya da geçiş bölgesine yaklaşıldığında tam olarak nasıl bir tepki verdiğini gözlemlemektir. Sahada en sık karşılaşılan beş temel belirti şunlardır:

• Hiç açılmıyor ve motor sesi gelmiyor: Kapı tamamen hareketsizdir. Radara yaklaşıldığında sensör üzerindeki bildirim ışığı yanmıyor olabilir ya da ışık yansa bile mekanik tarafta hiçbir hareket başlama belirtisi görülmez. Bu durum elektrik besleme hatasına, ana sigorta atmasına, kontrol kartı arızasına ya da program anahtarının “Kilitli/Kapalı” modda kalmasına işaret eder.
• Yarım açılıyor veya açılmaya başlayıp hemen geri kapanıyor: Kapı kanadı birkaç santimetre veya metre ilerledikten sonra aniden durur ve ters yöne hareket eder. Mekanik bir engelle karşılaşılmış gibi tepki veren bu arıza; üst ray içerisine biriken toz ve birikintilerden, taşıyıcı tekerleklerin kırılmasından veya mekanik sıkışma nedeniyle kartın sıkışma emniyetini (tork sınırlayıcı) devreye sokmasından kaynaklanır.
• Tamamen açılıyor fakat kapanmıyor, açık bekliyor: Kanatlar sonuna kadar açılır, bekleme süresi dolmasına rağmen kapanma hareketi başlamaz. Mağaza veya bina girişlerinde güvenlik açığı oluşturan bu durumun birincil sebebi, emniyet fotosellerinin birbirini görmemesi, sensör camlarının kirlenmesi ya da radarın sürekli algılama yapmaya devam etmesidir.
• Ortada kimse yokken kendi kendine açılıp kapanıyor: Kapı önünde geçen bir insan veya araç olmamasına rağmen sistem sürekli açılma komutu alır. “Hayalet açılma” olarak adlandırılan bu arıza, radarın görüş açısına giren hareketli bir nesne, rüzgarla sallanan bir afiş, cam yüzeylerdeki ışık yansımaları ya da aşırı yüksek sensör hassasiyeti nedeniyle oluşur.
• Gürültülü, sarsıntılı ve takılarak çalışıyor: Kanatlar hareket ederken titreme yapar, sürtünme veya vuruntu sesi çıkarır. Bu durum sensörlerden ziyade doğrudan mekanik aşınma ile ilgilidir. Aşınmış rulmanlar, gevşemiş triger kayışı veya alt kılavuz pateninin zemin kanalına sürtmesi bu tip belirtilere yol açar.

Radar (Hareket Sensörü) ile Emniyet Fotoseli Arasındaki Fark

Fotoselli kapı sistemlerinde en çok karıştırılan iki bileşen radar ve emniyet fotoselidir. Her ikisi de optik veya mikrodalga prensibiyle çalışsa da görevleri ve arızalandıklarında kapıya verdikleri tepkiler tamamen farklıdır.

Radar (Hareket Sensörü): Kapının üst kasa kısmına yerleştirilen ve yaklaşan nesneleri algılayan ana tetikleme elemanıdır. Görevi kapıyı açmaktır. Mikrodalga veya kızılötesi teknolojisiyle çalışan radarlar, algılama alanına bir kişi veya nesne girdiğinde ana kontrol kartına “açıl” sinyali gönderir. Örneğin tesislerde sıklıkla kullanılan Kontal RDR2 radar gibi sistemler geniş bir algılama alanına sahiptir. Radar arızalandığında kapı yaklaşan kişileri görmez ve hiç açılmaz; veya iç devre arızası yaşandığında kapıya sürekli “aç” sinyali göndererek kapının açık kalmasına ya da sürekli açılıp kapanmasına sebep olur.

Emniyet Fotoseli: Kapı kasasının alt sağ ve sol dikmelerine, genellikle yerden 20 ila 50 santimetre yüksekliğe karşılıklı monte edilen kızılötesi ışın yayıcılardır. Görevi kapı kapanırken arada kalan insan, evcil hayvan veya nesneleri korumaktır. Karşılıklı çalışan Cuppon SCKF emniyet fotoseli sisteminde, alıcı ve verici arasındaki görünmez ışın demeti kesildiğinde kapı kapanma hareketini derhal durdurur ve geri açılır. Emniyet fotoseli arızalandığında veya gözleri kirlendiğinde kapı, arada sürekli bir engel varmış gibi algılar ve asla kapanmaz.

Program Seçici (Konum Anahtarı) Ayarlarının İncelenmesi

Mağaza, eczane ve ofis ortamlarında “kapı arızalandı” şikayetiyle karşılaşılan durumların bir kısmında sorun aslında bir arıza değil, program seçici anahtarın yanlış pozisyona getirilmesidir. Temizlik yapılırken, akşam dükkan kapatılırken ya da personel değişimi sırasında farkında olmadan dokunulan anahtar, kapının çalışma modunu değiştirir.

Genellikle duvara monte edilen dijital ekranlı, anahtarlı veya döner şalterli program seçicilerde bulunan temel modlar şunlardır:

• Otomatik (Normal Çalışma): Kapı hem içeriden hem dışarıdan gelen kişileri radarlar vasıtasıyla algılar, açılır ve ayarlanan bekleme süresi sonunda kapanır.
• Kapalı / Kilitli (Gece Modu): Radarlar devre dışı bırakılır. Varsa motor kilidi kapıyı sabitler. Dışarıdan geçiş tamamen engellenir. Bu modda kapı radara yaklaşılsa da açılmaz.
• Tek Yön (Sadece Çıkış): Dış radar devre dışı bırakılır, sadece iç radar çalışır. Mağaza kapanış saatine yakın içeriye yeni müşteri girmesini engellemek ancak içerideki müşterilerin çıkışına izin vermek için kullanılır. Dışarıda duran biri için kapı açılmıyor izlenimi yaratır.
• Sürekli Açık (Tam Açık): Kapı kanatları sonuna kadar açılır ve motor enerjisi kesilmeden veya açık konumda kilitlenerek bekletilir. Mal kabulü veya yoğun giriş-çıkış anlarında tercih edilir. Bu mod unutulduğunda kapı kapanmaz.
• Yarım Açılım (Kış Modu): Kapı kanatları tam genişlikte değil, belirlenen yüzde kadar (örneğin %50) açılır. İç mekandaki iklimlendirilmiş havanın dışarı kaçmasını önlemek için kullanılır. Kapının tam açılmadığını gören kullanıcılar bunu mekanik bir takılma arızası sanabilir.

Fotoselli Kapı Kendi Kendine Neden Açılır? (Yanlış Tetikleme Nedenleri)

Kapı önünde kimse yokken sistemin kendi kendine açılması, hem enerji kaybına neden olur hem de bina güvenliğini tehlikeye atar. Bu durum optik ve mikrodalga sensörlerin çevre şartlarından etkilenmesi sonucu gerçekleşir.

Yanlış tetiklemeye yol açan başlıca çevresel faktörler ve çözümleri şunlardır:

1. Rüzgar ve Hareketli Objeler: Giriş kapısının hemen yakınına yerleştirilen geniş yapraklı saksı bitkileri, tavandan sarkan afişler veya rüzgarın etkisiyle sallanan panolar radarın görüş alanına girdiğinde hareket olarak algılanır. Çözüm için bu objelerin radar görüş alanından uzaklaştırılması veya sensörün algılama mesafesinin daraltılması gerekir.

2. Yağmur, Kar ve Su Yansımaları: Yoğun yağış anında radar hizasından geçen iri yağmur damlaları veya ıslak zeminden yansıyan güçlü ışıklar sensörde hatalı sinyal oluşturabilir. Ayar kabiliyeti yüksek olan BFT HR50 BI radar veya benzeri gelişmiş modellerde yağmur modu ve arka plan bastırma filtreleri aktif edilerek bu sorun çözülür.

3. Kaldırım ve Yaya Trafiği: Dükkan cephesi kaldırıma çok yakın olan işletmelerde, açı ayarı hatalı yapılmış radarlar dışarıdan sadece yürüyüp geçen yayaları algılar. Radar gövdesi aşağı doğru eğilmeli veya Cuppon SRDR 4H hareket sensörü gibi modeller üzerindeki potansiyometre veya dijital ayarlar vasıtasıyla algılama derinliği dükkan eşiğine doğru çekilmelidir.

4. Mekanik Titreşim: Radar cihazının monte edildiği alüminyum kanopi veya şase tam sabitlenmediyse, kapı kanadının hareket anında oluşturduğu sarsıntı radarı sallar. Radar kendi sallandığında karşıdaki sabit duvarı “hareketli nesne” olarak algılar ve kapı tam kapanacakken tekrar açılır. Bu döngü sonsuza kadar sürer. Şasenin rijit şekilde sabitlenmesi gerekir.

Kapı Kapanmıyor ve Açık Kalıyorsa Yapılması Gerekenler

Açık kalan bir kapı iklimlendirme maliyetlerini artırır ve alan güvenliğini riske atar. Kapının kapanmama arızalarında kullanıcı tarafından yapılabilecek ilk kontroller şunlardır:

İlk olarak kapı kasasının alt iç yüzeyinde bulunan karşılıklı emniyet fotoseli gözlerini yumuşak, nemli bir bezle silin. Bu gözlerin önüne toz, çamur, örümcek ağı birikmesi veya mağaza içi teşhir ürünlerinin (örneğin stantlar, koliler) konulması kızılötesi ışını keser. Fotosel gözlerinin tam birbirini gördüğünden, darbe alıp açı parçalanması yaşamadığından emin olun.

İkinci aşamada kanatların zeminle buluştuğu alt kılavuz (alt paten) kanalını kontrol edin. Zemin kanalının içine kaçan küçük taşlar, kum birikintileri, çiklet veya bozuk paralar kanadın son noktaya ulaşmasını engeller. Kapı kartı mekanik bir dirençle karşılaştığında insan sıkışmasını önlemek amacıyla kanadı geri açar veya durdurur. Bu kanalı fırça veya süpürge yardımıyla temizleyin.

Sürtünme direncinin arttığı durumlarda motor kontrol ünitesi üzerindeki kapanma kuvveti ve engel algılama tork ayarları yetersiz kalabilir. Kanatların elle serbestçe itilip itilemediğini kontrol etmek mekanik bir sıkışma olup olmadığını anlamak açısından önemlidir.

Mekanik Aksam Arızaları: Kayış, Tekerlek ve Ray İncelemesi

Fotoselli kapıların sessiz, akıcı ve güvenli hareketi üst mekanizma kutusu içerisinde yer alan mekanik parçaların kondisyonuna bağlıdır. Zamanla aşınan mekanik aksamlar elektronik sistemin doğru çalışmasını engeller.

Mekanik tarafta en sık karşılaşılan sorunlar şunlardır:

• Triger Kayışı Aşınması ve Gevşemesi: Motor milinden aldığı dönme hareketini avare kasnak ve kanat taşıyıcı arabalarına aktaran dişli kayış zamanla uzar veya diş atlatır. Gevşeyen kayış kanatların sarsıntılı hareket etmesine, durma noktalarının kaymasına veya motor dönmesine rağmen kapının yerinden kıpırdamamasına yol açar. Kayış tamamen koptuğunda motor boşa döner ancak kanatlar hareketsiz kalır. Sistem tamirinde kaliteli fotoselli kapı aksesuarları ve orijinal boyutlu kayışlar tercih edilmelidir.
• Taşıyıcı Tekerlek (Makaralar) Aşınması: Alüminyum ray üzerinde yürüyen poliamid veya teflon kaplı tekerlekler binlerce çalışma çevriminden sonra aşınır, üzerlerinde düzleşmeler oluşur veya rulman dağıtır. Kırılan tekerlek kanadın aşağı sarkmasına ve alüminyum raya sürtünmesine sebep olur. Bu durum kapının açılırken şiddetli gürültü yapmasına veya sıkışarak yarıda durmasına neden olur.
• Ray Kirliliği ve Çapaklanma: Çalışma ortamındaki toz, birikinti ve gres yağı kalıntıları zamanla alüminyum ray yüzeyinde sert bir katman oluşturur. Tekerlekler bu katmanın üzerinden geçerken zıplama yapar. Ray yüzeyi düzenli aralıklarla solvent içermeyen temizleyicilerle silinmeli, kesinlikle yapışkan gres yağları sürülmemelidir (gres yağı tozu çeker ve zımpara etkisi yaratır).
• Alt Kılavuzdan Çıkma: Cam kanatların alt kısmını zemine sabitleyen kılavuz pimler (patenler) darbe aldığında kanat yerinden çıkabilir. Yoldan çıkan kanat kasaya çarparak sıkışır.

Fotoselli Kapı Resetleme İşlemi Adım Adım

Fotoselli kapı kontrol kartları mikroişlemci tabanlı sistemlerdir. Elektrik dalgalanmaları, anlık voltaj düşüşleri veya mekanik zorlanmalar sonucunda işlemci kilitlenebilir ya da kapı hafızasındaki sınır noktalarını (strok ölçüsünü) kaybedebilir. Bu gibi durumlarda resetleme işlemi sistemi fabrika ayarlarına veya başlangıç öğrenme moduna döndürür.

Güvenli ve doğru bir resetleme işlemi için şu adımları izleyin:

1. Güç Bağlantısını Kesin: Kapının bağlı olduğu ana şalteri kapatın veya fişi prizden çekin. Kapı üst mekanizma kapağının içindeki ana güç anahtarını kapatabilirsiniz. Unutmayın, sistemde akü modülü varsa sadece şalteri kapatmak kapının elektriğini kesmeyebilir; akünün de bağlantısını kesmek gerekebilir.
2. Bekleme Süresi: Kapının elektronik kartındaki kondansatörlerin tamamen boşalması için modele göre değişmekle birlikte bir süre bekleyin.
3. Mekanik Temizlik ve Kanat Pozisyonu: Bekleme esnasında kanatları elle yarı açık pozisyona getirin. Rayda veya alt kılavuzda gözle görülür bir engel olup olmadığını kontrol edin.
4. Yeniden Enerji Verme: Şalteri tekrar açın. Sistem enerjilendiğinde kontrol kartı üzerindeki durum LED’leri yanmaya başlayacaktır. Gelişmiş sistemlerde, örneğin Cuppon fotoselli kapı alıcı kart takımı kullanılan panolarda, işlemci açılışta kendi öz testini gerçekleştirir.
5. Öğrenme (Kalibrasyon) Turu: Enerji geldikten sonra kapı ilk hareketini genellikle çok yavaş hızda gerçekleştirir. Kapı kanadı önce yavaşça kapanma yönüne gider, son noktaya dayanır, ardından yavaşça sonuna kadar açılır. Bu hareket sırasında sistem ray uzunluğunu, ağırlığı ve durma noktalarını hafızaya alır. Bu tur esnasında kapı önünde durulmamalı ve sensörler tetiklenmemelidir.

Reset İşlemi Ne Zaman İşe Yaramaz?
Sistemde yanmış bir sigorta, kopuk bir kayış, tahrip olmuş motor sargısı, kırık tekerlek veya arızalı emniyet fotoseli gibi fiziksel bir hasar varsa resetleme işlemi arızayı çözmez. Kapı öğrenme turunu tamamlayamaz ve tekrar hata moduna geçer.

Elektrik Kesintisinde Kapı Neden Çalışmaz? Akü Modülünün Önemi

Fotoselli kapılar şebeke elektriği (230 V) ile çalışır. Elektrik kesildiğinde sistemin nasıl tepki vereceği, mekanizmada bir acil durum akü modülünün bulunup bulunmamasına ve bu modülün durumuna bağlıdır.

Yangın ve acil tahliye yönetmeliklerine göre, kamuya açık binalardaki fotoselli kapıların elektrik kesintisinde insanları içeride mahsur bırakmaması gerekir. Kesinti anında sistemin davranışını sağlayan temel eleman Cuppon fotoselli kapı akü modülü gibi ek batarya üniteleridir.

Akü modülünün kapıda iki farklı çalışma senaryosu bulunur:

• Acil Açılım (Panic Open): Elektrik kesildiği anda kart aküden aldığı güçle kapıyı sonuna kadar açar ve elektrik gelene kadar açık konumda bekletir. Bu, yangın ve tahliye güvenliği için standart uygulamadır.
• Kesintisiz Çalışma: Kapı, akü kapasitesi elverdiği sürece normal açılıp kapanma fonksiyonlarına belirli bir çevrim sayısı boyunca devam eder. Batarya kritik seviyeye düştüğünde kapıyı açık bırakarak kendini korumaya alır.

Fotoselli kapı aküleri şarj edilebilir kurşun-asit veya Ni-Cd kimyasına sahiptir. Akülerin kullanım ömrü çevre sıcaklığına ve şarj-deşarj döngüsüne bağlı olarak sınırlıdır. Elektrik kesildiğinde kapınız anında kapanıp kilitleniyor veya hiç açılmıyorsa akü modülünün ömrü tükenmiş demektir ve yenilenmesi gerekir.

Belirti, Muhtemel Nedeni ve Müdahale Yetkisi Tablosu

Aşağıdaki tablo, kapınızda karşılaştığınız sorunun kaynağını belirlemenize ve hangi durumlarda kullanıcı olarak müdahale edip hangi durumlarda yetkili servise başvurmanız gerektiğini anlamanıza yardımcı olur:

Güvenlik Uyarısı: Kapının üst kapağı içerisinde 230 Volt şebeke elektriği, yüksek torklu motor sürücüleri ve transformatör hatları bulunur. Elektrik çarpması riskine karşı yetkisiz kişilerin kontrol kartı klemenslerine, transformatör girişlerine ve ana güç hatlarına dokunmaması gerekir. Mekanik tarafta kayış gerdirme, tekerlek değişimi veya motor sökümü gibi işlemler uzmanlık gerektirir.

Fotoselli kapıda yerinde arıza tespiti

Kapı hâlâ açılmıyor, kendi kendine açılıyor ya da kayış, radar veya kart değişimi gerekiyorsa, İstanbul içinde yerinde tespit ve onarım için (0530) 136 79 85 numaralı hattımızı arayabilir, hizmet kapsamı için fotoselli kapı tamiri sayfamıza bakabilirsiniz.